Kto płaci za pobyt w DPS
emerytura, rodzina, gmina

Kwota, którą DPS ogłasza jako „średni miesięczny koszt utrzymania”, wygląda groźnie — zwykle 6–9 tysięcy złotych miesięcznie. Ale to nie jest rachunek dla rodziny. Koszt pobytu jest ustawowo rozłożony na trzy kieszenie, w ścisłej kolejności — i dla wielu rodzin cała opłata zamyka się już w pierwszej z nich.

Kieszeń pierwsza: mieszkaniec

Mieszkaniec płaci nie więcej niż 70 % swojego dochodu — najczęściej emerytury lub renty. Przy emeryturze 3 000 zł to 2 100 zł, niezależnie od tego, że koszt utrzymania w domu wynosi na przykład 7 500 zł. Pozostałe 30 % dochodu zostaje w kieszeni mieszkańca na własne wydatki.

Kieszeń druga: małżonek i dzieci

Różnicę między 70 % dochodu mieszkańca a pełnym kosztem utrzymania pokrywają — w tej kolejności — małżonek, potem zstępni (dzieci, wnuki), potem wstępni (rodzice). Ale nie automatycznie i nie w całości:

• obowiązek dopłaty powstaje dopiero, gdy dochód na osobę w rodzinie zobowiązanego przekracza 300 % kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej,
• po wniesieniu opłaty dochód rodziny nie może spaść poniżej tego progu — dopłaca się tylko nadwyżkę,
• wysokość dopłaty wynika z decyzji administracyjnej organu gminy, a nie z jednostronnego żądania urzędu czy placówki; na jej podstawie ośrodek pomocy społecznej zawiera z zobowiązanym umowę określającą warunki płatności.

Kryterium dochodowe jest weryfikowane co trzy lata rozporządzeniem — aktualne kwoty znajdziesz na stronach rządowych albo zapyta o nie pracownik socjalny przy wywiadzie. Mechanizm jest jednak stały: im niższe dochody rodziny, tym mniejsza (albo żadna) dopłata.

Kieszeń trzecia: gmina

Czego nie pokryje mieszkaniec i rodzina, dopłaca gmina, która skierowała do DPS. To dlatego gmina prowadzi wywiad środowiskowy także u członków rodziny — ustala, czy i ile będą dopłacać, zanim wyda decyzję o odpłatności.

Zwolnienia z opłat

Ustawa przewiduje dwie ścieżki:

1. Zwolnienie obowiązkowe — m.in. gdy zobowiązany do opłaty jako dziecko był pozbawiony opieki: rodzic był pozbawiony władzy rodzicielskiej albo prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo popełnione na szkodę zobowiązanego (najczęściej przemoc, ale przepis obejmuje też inne przestępstwa). W takiej sytuacji ośrodek nie może żądać dopłaty.
2. Zwolnienie uznaniowe — częściowe lub całkowite, na wniosek, w uzasadnionych okolicznościach: długotrwała choroba w rodzinie zobowiązanego, niepełnosprawność, samotne wychowywanie dzieci, udokumentowany wieloletni brak kontaktu z mieszkańcem.

Wniosek o zwolnienie składa się do ośrodka pomocy społecznej, a odmowa — jak każda decyzja w tej procedurze — podlega odwołaniu do samorządowego kolegium odwoławczego w terminie 14 dni.

DPS czy placówka prywatna — rachunek, który warto zrobić

Intuicja podpowiada, że DPS jest zawsze tańszy. Zwykle tak, ale nie zawsze: przy wyższej emeryturze mieszkańca i dochodach rodziny przekraczających próg dopłat łączna odpłatność za DPS potrafi zbliżyć się do ceny placówki prywatnej — w której miejsce jest od ręki, bez wywiadu i bez kolejki. Zanim zdecydujesz, porównaj trzy liczby: 70 % dochodu bliskiej osoby, przewidywaną dopłatę rodziny i cenę prywatnej placówki w Twojej okolicy — tę ostatnią sprawdzisz w naszej wyszukiwarce.